Yayın istisi – Axirəti xatırladan bir ibrətdir

Həmd olsun aləmlərin Rəbbi olan Allaha. O, gecə ilə gündüzü, ayları və fəsilləri hikmətlə yaratmışdır. Ona həmd edir, nemətlərinə görə şükür edir və Ondan başqa ibadətə layiq məbud olmadığına, Muhəmmədin ﷺ Onun qulu və elçisi olduğuna şəhadət gətiririk.
Hər bir mömin insan bilməlidir ki, dünya həyatı əbədi deyil; bu dünya, insanın imtahan olunduğu, saleh əməllərlə axirətə hazırlaşdığı müvəqqəti bir yurddur. Axirət isə əbədi həyatdır. Orada itaət edənlər üçün Cənnət, asi olanlar üçün isə Cəhənnəm hazırlanmışdır. Ağıllı insan ölümdən sonrakı həyatı üçün çalışan və nəfsini hesaba çəkən kəsdir. Aciz insan isə nəfsinin istəklərinin ardınca gedən, sonra da boş ümidlərlə Allahın rəhmətinə arxayın olan kəsdir.
Uca Allah öz mərhəməti və hikməti ilə bu dünyada axirəti xatırladan çoxlu nişanələr yaratmışdır. Dünyadakı nemətlər Cənnət nemətlərini, çətinliklər və əzablar isə Cəhənnəm əzabını xatırladır.
Yayın qızmar istisi də insanı Cəhənnəm odunu xatırlamağa sövq edən böyük ibrətlərdəndir. Peyğəmbər ﷺ buyurmuşdur ki, insanların hiss etdiyi ən şiddətli yay istisi və ən sərt qış soyuğu Cəhənnəmin Allahın izni ilə aldığı iki nəfəsdəndir. Əbu Hureyradan (Allah ondan razı olsun) rəvayət olunur ki, Peyğəmbər ﷺ buyurdu: “Cəhənnəm Rəbbinə şikayət edərək dedi: “Ya Rəbbim! Mənim bir hissəm digər hissəmi yeyir”. Uca Allah ona iki dəfə nəfəs almağa icazə verdi: biri qışda, digəri isə yayda. Buna görə də hiss etdiyiniz ən şiddətli isti onun yay nəfəsindən, ən sərt soyuq (zəmhərir) isə onun qış nəfəsindəndir”. (əl-Buxari, 3260; Muslim, 617).
İnsan dünyanın istisindən qorunmaq üçün kölgə axtarır, sərin yerlərə gedir və hər vasitə ilə özünü qorumağa çalışır. Halbuki əbədi və daha şiddətli olan Cəhənnəm əzabından qorunmaq üçün günahlardan çəkinmək daha vacibdir. İslam alimlərindən biri demişdir: “Dünya istisindən qorunan insanın Cəhənnəm oduna səbəb olacaq günahlardan çəkinməməsinə təəccüb edirəm”.
Yayın ən isti vaxtları, Günəşin yandırıcı hərarəti, ildırım, yandırıcı küləklər, vulkanlar və bu kimi qeyri-adi hadisələr də insana Allahın əzabını və Qiyamət gününü xatırladan ilahi xəbərdarlıqlardır.
Həmçinin xəstəliklər, xüsusilə hərarət (qızdırma), mömin üçün günahların bağışlanmasına səbəb olan bir təmizlənmədir. Peyğəmbər ﷺ qızdırmanın Cəhənnəmin hərarətindən bir pay olduğunu bildirmiş və möminə bunu səbir və savab ümidi ilə qarşılamağı öyrətmişdir.
Dünyada istifadə etdiyimiz od da axirət odunu xatırlatmaq üçün yaradılmışdır. Peyğəmbər ﷺ buyurmuşdur ki, dünya odu Cəhənnəm odunun yetmiş hissəsindən yalnız bir hissəsidir. (əl-Buxari, 3265). Bu həqiqət möminin qəlbində Allah qorxusunu daha da artırmalıdır.
İnsan bir çox hallarda xəstələnməkdən qorxaraq halal yeməklərdən belə çəkinir. Lakin bundan daha təhlükəli olan günahlardan çəkinməməsi böyük bir qəflətdir. Axı günahın nəticəsi əbədi peşmançılıq ola bilər.
Buna görə hər bir mömin özünü və ailəsini Cəhənnəm odundan qorumağa çalışmalı, imanını möhkəmləndirməli, namazını qorumalı, günahlardan tövbə etməli və saleh əməllərə sarılmalıdır.
Allahdan istəyirik ki, qəlblərimizi oyatsın, bizə haqqı görməyi və ona əməl etməyi nəsib etsin, bizi Cənnət əhlindən etsin və Cəhənnəm əzabından qorusun.